Ołtarz Mariacki ... ciąg dalszy

Do naszego zestawu walorów filatelistycznych z motywami związanymi z ołtarzem mariackim i jego twórcą, dołączamy kolejne trzy pozycje.

Są to: całostka Cp 1443 ze znakiem opłaty na którym znalazł się wizerunek Ryszarda  Kleczewskiego (1888 - 1966), projektanta wielu znaczków emitowanych przez Pocztę Polską, w tym również  znaczków wprowadzonych do obiegu w 1960 roku z widokami ołtarza Wita Stwosza. Projektowane znaczki pokazane są w części ilustracyjnej kartki (fot. 1).

skan416
fot.1

Na fot.2 pokazana jest całostka wydana w 2011 roku Cp 1567 z serii Piękno ziemi polskiej - Małopolska, która w części ilustracyjnej mareprodukcję fotografii fragmentu głównej części ołtarza mariackiego "Zaśnięcie Matki Boskiej".

skan417
fot.2

Na fot. 3 znajduje się datownik stosowany w dniu 11. 06. 1983 roku w czasie trwania wystawy filatelistycznej zorganizowanej z okazji 450 rocznicy  śmierci Wita Stwosza. Głównym motywem datownika jest gmerk Wita Stwosza.

skan418
fot.3

Jerzy DUDA

Wit Stwosz – twórca ołtarza mariackiego w Krakowie

             „Pomnik żaczka”  o którym  pisaliśmy na naszej stronie, był ostatnim – jak dotąd – znaczkiem  wydanym przez Pocztę Polską z motywem  pochodzącym z ołtarza Wita Stwosza. Rodzi się jednak pytanie o samego twórcę ołtarza głównie o jego wygląd. Jak dotąd Poczta Polska nie wydała znaczka z podobizną Stwosza. W publikacjach na temat ołtarza mariackiego opracowanych  przez wybitnych polskich historyków, historyków sztuki  i konserwatorów zabytków istnieje zbieżność  poglądów co do wizerunku - raczej  domniemanego wizerunku – Wita Stwosza. Postać jego widoczna jest  w górnej  kwaterze  lewego (dla widza prawego) skrzydła zamkniętego,  zatytułowanej Ukrzyżowanie (fot.1).

skan374
fot.1

Utożsamiany jest z ostatnią postacią  w szeregu po prawej stronie kwatery, to znaczy z  mężczyzną bez zarostu (wygolony) w uszatej czapce-kapturze  w szubie z taśmami  z zamyśloną twarzą, który nie reaguje na  gestykulującego setnika (fot.2). 

skan375
fot.2

            Mamy również inny przykład  wizerunku Wita Stwosza, a mianowicie prezentowany na znaczku  wydanym w okresie okupacji niemieckiej w  Generalnym Gubernatorstwie.  W trzecia rocznicę  utworzenia Generalnego Gubernatorstwa wprowadzono dnia 20. XI. 1942 roku serię  5.  znaczków  z  portretami wybitnych osobistości  częściowo pochodzenia niemieckiego (Fi t. II nr 96 – 100).  Wśród  portretowanych postaci  znalazł się również Wit Stwosz (Veit Stoss) (Fi t.II, nr 96) (fot.3). Na znaczku zaprezentowany jest domniemany portret Wita Stwosza opracowany na podstawie materiałów z Norymbergi. Autorem  projektu był  Wilhelm Dachauer (1881-1951), czołowy projektant znaczków GG. Był austriackim malarzem, ilustratorem, a od 1927 roku profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. Sztycharzem znaczków ze wspomnianej serii był Ferd Lorber, a znaczki drukowano  w  Państwowej Drukarni w  Wiedniu,  co zresztą jest zaznaczone  na znaczku  pochodzącym z  ostatniego rzędu arkusza  sprzedażnego.

skan376
fot.3

 Na znaczku projektant umieścił nazwisko Wita Stwosza  (Veit Stoss) i daty jego urodzin i śmierci – w dolnej części  znaczka – oraz rysunki fragmentów ołtarza i  tablicę z gmerkiem  artysty rzeźbiarza nad rysunkiem głowy. Na  fot. 4 rysunek ten pokazany jest ten rysunek  w znacznym powiększeniu.

skan377
fot.4

Jeśli chodzi o pocztowe wykorzystanie  znaczka z podobizną Wita Stwosza to na ogół zdarzają się  przesyłki  filatelistyczne z naklejoną  na kopertę  serią znaczków (Fi. t. II nr 96 – 100), z których każdy ostemplowany  jest  kasownikiem okolicznościowym lub propagandowym jak w przypadkach pokazanych na fot. 5 i 6.  W obu  przypadkach wykorzystano kasownik okolicznościowy pierwszego dnia obiegu.

skan378
fot.5

skan379
fot.6

Na fot. 7 front koperty przesyłki listowej, poleconej wysłanej z urzędu pocztowego Warszawa C1 (Warschau C1) o numerze 645  dnia  26.05.1944 roku do więźnia w obozie znajdującym się w Jenie. Koperta ofrankowana jest również cała serią znaczków wydanych w 1942 roku. 

skan380
fot.7

Sądzimy, że internauci oglądającynasza stronę internetową posiadają inne jeszcze przykłady pocztowego wykorzystania znaczka z wizerunkiem Wita Stwosza i zechcą podzielić się  wiadomościami, które chętnie zamieścimy  na naszej stronie internetowej.

Jerzy Duda
i Administrator

Witowy "Żaczek"

        Przyznajemy, że  nie spodziewaliśmy się, że członkowie naszego Klubu Cracoviana, odpowiadając na nasz internetowy apel związany z obchodami 70 rocznicy powrotu ołtarza Wita Stwosza  do Krakowa po  wojennej tułaczce, zaskoczą nas jakimś niezwykłym odkryciem. Nie udało się nikomu zaskoczyć nas, nawet przez internautów odwiedzających naszą stronę. Wobec tego postanowiliśmy sami zaskoczyć wszystkich i odkryć - najtrudniejszy do odkrycia - według nas -  motyw z ołtarza Wita Stwosza znajdujący się na znaczkach wydanych przez Pocztę Polską.
   Znaczek wprowadzony do obiegu 7.05.2004 roku z okazji 10. Konferencji Rządowych Producentów Znaczków Pocztowych o nominale 3,45 zł z przywieszką (Fi 3957), drukowany w arkuszach 10 x 3 znaczki przedstawia widok młodzieńca w turbanie. Młodzieniec ten stoi w dosyć dziwnej pozie z uniesioną wysoko nogą i nienaturalnie złożonymi rękoma.
    Jest to widok niewielkiej rzeźby wykonanej przez Wita Stwosza umieszczonej w obramowaniu szafy ołtarzowej i umieszczonej wysoko, stąd słabo widocznej dla zwiedzającego. Co ciekawe młodzieniec spogląda w stronę przeciwną do rozgrywającej się w ołtarzu sceny.
     W obramowaniu szafy znajduje się kilka figurek, które obrazują albo dostojne, hieratyczne postacie albo właśnie są posążkami odzianymi w szaty współczesnych Stwoszowi ludzi, jak można się domyśleć, przyjezdnych kupców, mieszkańców kwartału żydowskiego albo krakowskich żaków.
     Figurka ta zainspirowała  rzeźbiarza Franciszka Kalfasa, który wykonał w brązie powiększenie figury wzorowanej na rzeźbie Wita Stwosza. W 1958 roku wykonana została fontanna zaprojektowana przez Jana Budziłło na której znalazła się rzeźba - nazwana Pomnikiem Żaczka - do dzisiaj zdobiąca Plac Mariacki w Krakowie.

Na kolejnych fotografiach:

fot. 1
FDC ze wspomnianym znaczkiem i okolicznościowym stemplem na którym zaprezentowano głowę młodzieńca w turbanie

1

 

fot. 2
Okolicznościowa, ilustrowana koperta  wydana z okazji wystawy filatelistycznej zorganizowanej dla upamiętnienia 400. rocznicy Gdańskiej Ordynacji Pocztowej z okolicznościową erką i stosownym stemplem odciśniętym na wspomnianym wcześniej znaczku pocztowym (Fi 3957).

2

 

fot. 3 
Koperta przesyłki listowej, poleconej, priorytetowej ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wysłana z Krakowa do Rabki - Zdroju z wykorzystaniem dwóch wspomnianych znaczków (Fi 3957) z różnym umieszczeniem przywieszek oraz dodatkowo ze znaczkiem (Fi 3790) przedstawiającym widok fragmentu rzeźby głowy św. Jana z ołtarza Wita Stwosza.

3

 

fot. 4
Koperta  przesyłki listowej, poleconej wysłanej z urzędu pocztowego Iława do Krakowa ofrankowanej 8 znaczkami w tym jednym (Fi 3790) z motywem z ołtarza Wita Stwosza. Zachęcamy naszych internautów do poszukiwania dalszych przykładów wykorzystania znaczków pocztowych z motywami z ołtarza Wita Stwosza w obiegu pocztowym.   

4

Jerzy Duda i
Administrator

Walory związane z Ołtarzem Wita Stwosza cd....

           Przedstawiamy kolejne "odkrycie" w temacie walorów związanych z Ołtarzem Wita Stwosza - widok głowy św. Jana Ewangelisty z głównej części ołtarza przedstawiającej "Zaśnięcie Matki Boskiej". Trzy postacie tworzą główną oś kompozycji to znaczy klęcząca Matka Boska, podtrzymujący ją długobrody św. Jakub i tzw. św. Maciej z załamanymi rekami. Po bokach stoją św. Piotr z otwartą księgą i właśnie św. Jan Ewangelista. To właśnie głowa św. Jana znalazła się na jednym ze znaczków bloku wydanego 11 XI 2001 roku zatytułowanego "Polskie Millenium".
Serdeczne podziękowania za kolejną podpowiedź dla polskich filatelistów internautów w sprawie ołtarza Wita Stwosza dla naszego stałego czytelnika z Anglii p. Tadeusza Tokarskiego.

w1

w2

w3

Administrator

Motyw z ołtarza Wita Stwosza

            Wspólnie z Administratorem strony  internetowej oczekiwaliśmy z utęsknieniem  na kolekcjonera, może nawet filatelistę, członka Klubu Cracoviana, który  odnajdzie całości  ofrankowane  kolejnym znaczkiem  przedstawiającym motyw z ołtarza Wita Stwosza.  Ponieważ od początku naszej akcji poświęconej  obchodom rocznicy powrotu ołtarza mariackiego do Krakowa,  upłynęło już sporo czasu  postanowiliśmy sami dać przykład i zaprezentować  znaczek wydany  przez Pocztę polską z okazji Międzynarodowej Wystawy Filatelistycznej „Arphila – 75 – Paris”, która odbyła się w okresie 6-16 czerwca 1975 roku. Znaczek  pocztowy o wartości 1,50 zł (Fi. 2221) zaprojektowany przez art. plastyka Andrzeja Heidricha został wydrukowany wielobarwna techniką rotograwiurową  na papierze kredowym w formacie 43 x 31,25 mm w nakładzie 8.0 mil. sztuk. Na znaczku zaprezentowany jest fragment rzeźby Wita Stwosza pochodzącej z ołtarza  mariackiego  przedstawiający głowę św. Anny.  W ołtarzu  rzeźba znajduje się  w kwaterze środkowej, prawego tylnego skrzydła, zatytułowanej Narodziny Marii.  Drugim elementem na znaczku jest symbol międzynarodowej  wystawy. Z okazji wydania znaczka pocztowego wprowadzono również kopertę FDC ze stosownym datownikiem pierwszego dnia obiegu (fot. 1).

skan947
fot.1           

            Jak się okazało problemem stało się wyszukanie całości ofrankowanych przynajmniej jednym  opisywanym znaczkiem. Szczęście nam sprzyjało i możemy naszym Internautom zaprezentować trzy całości na których znalazł się  znaczek z widokiem głowy św. Anny z ołtarza Wita Stwosza znajdującego się bazylice NMP w Krakowie.  Na fot. 2 standardowa koperta przesyłki listowej  nadanej jako przesyłka polecona o numerze 008602, pocztą lotniczą  z urzędu pocztowego Cieszyn 1 do Wallington w USA w dniu 22 sierpnia 1975 roku  Przesyłka dotarła do adresata  w dniu 26 sierpnia 1975 roku co potwierdzają stemple odbiorcze  na rewersie koperty. Przesyłka ofrankowana  jest  5. znaczkami (2 sztuki  Fi 2153; 2 szt. Fi 2229 i  Fi 2221) o łącznej wartości  13,50 zł.

skan950
fot.2

             Na fot. 3 również standardowa koperta przesyłki listowej wysłanej z urzędu pocztowego w Legnicy  w dniu 6. 09. 1975 roku do Wallington w USA.  Koperta ofrankowana dwoma znaczkami Fi 2221 oraz 3 znaczkami Fi 2229 o łącznej wartości  7, 50 zł.

skan948
fot.3

            Na fot. 4  nietypowa koperta o wymiarach 21, 8 x 12, 1 cm, wykonana z szarego papieru,  przesyłki listowej poleconej o numerze 013659  wysłanej z urzędu pocztowego Szczecin 2 do Sofii w  Bułgarii. Przesyłka wysłana była dnia  18. 02. 1980 roku, posiada  pieczątkę cenzury, a dotarła do adresata 23.02 1980 roku o czym świadczy stempel odbiorczy. Koperta ofrankowana 6. znaczkami i bloczkiem ( znaczki 2 x Fi. 2151, 2x Fi. 2085, Fi.  2481, Fi 2221 oraz  blok 108 z symbolami europejskich wystaw filatelistycznych. Łączna wartość ofrankowania wynosi  21,0 zł. 

skan949
fot.4

        Może tym razem  uda nam się  pobudzić naszych członków i Internautów do dalszych poszukiwań  materiałów filatelistycznych, których temat wiąże się z ołtarzem Wita Stwosza  lub nim samym.  

Jerzy Duda
Administrator

***

information

 

Przypominamy, że wszystkie materiały związane z Ołtarzem Wita Stwosza w Krakowie uporządkowane chronologicznie dostępne są po wpisaniu odpowiedniego słowa kluczowego w wyszukiwarce w górnym prawym rogu strony, lub po kliknięciu w poniższy link:

http://cracoviana.org/index.php/component/search/?searchword=stwosz&searchphrase=all&Itemid=435

 

Administrator